Hemofili Derneğine Bağış Yapın Hemofili Derneğine Üye Olun

Koronavirüs Hastalığı (SARS-CoV-2’nin neden olduğu): Hemofili ve Kalıtsal Kanama Bozukluğu olan Hastalar için Öneriler

Koronavirüs Hastalığı (SARS-CoV-2’nin neden olduğu): Hemofili ve Kalıtsal Kanama Bozukluğu olan Hastalar için Öneriler

Koronavirüs Hastalığı (SARS-CoV-2’nin neden olduğu): Hemofili ve Kalıtsal Kanama Bozukluğu olan Hastalar için Öneriler

Dilimize Uyarlayanlar: C.DADAK ve B.ZÜLFİKAR

Hazırlayanlar: Dünya Hemofili Federasyonu Tıbbi Danışma Kurulu (MAB)* ve WFH Ürün Temini ve Güvenliği Komitesi (CPSSA)**
*: G.Blamey, A.Chuansumrit, S.Diop, V.Dumez, M.el Ekiaby, C. Hermans, A.Iorio, R.Kaczmarek, K. Khair, S.Kitchen, B.Konkle, E. Kuebler, D. Noone, F.Peyvandi, S.Pipe, J.Stonebraker, G.Ting, A.Weill ve G.F.Pierce (Başkan).
**: M.el Ekiaby, D.Hart, M.Koerper, M.Makris, B.O’Mahony, D.Page, F.Peyvandi, G.Pierce, T.Sannié, U.Schlenkrich, M.Skinner, A.Srivastava, C.Upshaw ve R.Kaczmarek (Başkan)

Halen Faktör VIII veya IX konsantreleri (standart veya yarı ömrü uzatılmış), FEIBA, Novoseven veya Emicizumab kullanan Hemofililer için:
1. Hekiminizin önerdiği tedavi şemasını değiştirmeniz gerekmemektedir. 
2. Henüz, tedavide kullanılan malzemelerin üretiminden veya tedarik zincirinin aksamasından korkulması için bir neden bulunmamaktadır
3. Eğer evinizde veya tedavi aldığınız hastane eczanesinde faktör stoğu kısıtlı ise tedavinizi üstlenen hekimle (veya hemofili ünitesi/merkezi) ile irtibata geçin.
4. Evde tedavi alıyorsanız, ihtiyaç duyduğunuzdan daha fazla ilaç sipariş etmeyin. Bununla birlikte, teslimat sırasında yaşanabilecek gecikme gibi durumları göz önüne alarak elinizde birkaç doz ilaç bulundurmanız doğru olacaktır.

Plazma kaynaklı Faktör VIII veya IX kullananlar için:
1. Halen faktörlerin hazırlanmasında kullanılan viral inaktivasyon ve filtrasyon işlemleri, SARS-CoV-2 gibi lipitle kaplı virüslerin yok edilmesi (öldürülmesi) için yeterlidir
2. Kullandığınız faktörü değiştirmeniz önerilmemektedir.
3. Plazma kaynaklı faktörlerin temininde bugüne kadar her hangi bir kesinti olmamıştır. Bugünkü endişe ise, bu ilaçların üretiminde kullanılan plazma kaynağında (plazma bağışının azalması ihtimalinden ötürü) azalma olması ihtimalidir.
4. Kan ve plazma bağışı yapılmasına her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır. Mevcut kan bağışçıların ve yeni kan bağışcısı (donör) olacakların destekleri, bu salgın hastalık esnasında da yeterli kan ve plazma temini için oldukça önemlidir.
5. Tüm hemofili tedavi merkezlerinin / ünitelerinin, kan ve plazma toplama merkezlerinin SARS-CoV-2'nin solunum yolu damlacıkları ve infeksiyon bulaştıran cisimler aracılığıyla ve ayrıca insandan insana temas yoluyla yayılmasını önlemek için hem personellerini, hem de donörleri koruyacak yönergeleri izlemeleri şarttır.
6. Viral inaktivasyon (virüs öldürücü işlem) yapılamayan diğer kan ürünlerini (kriyopresipitat, trombosit süspansiyonları gibi) kullanan hastalar için tedavi kararı verilirken; gelişmiş bir kanamayı tedavi etmemenin güvenliği ile yeni bir enfeksiyona yakalanma riskini dikkate alan risk / fayda analizine dayanarak karar verilmelidir.

Halen klinik çalışmalarda olup, çalışma ilacını kullanan hastalar için (ruhsat almış ilaç çalışmaları hariç):
1. Salgın hastalığın etkilerini konuşmak için sizi izleyen hekiminize veya tedavi ünitesine/merkezine başvurun.
2. Kullandığınız çalışma ilaçlarının merkezde yeterli miktarda bulunduğunu ve tedavinizin kesintiye uğrayıp uğramayacağını öğrenin.
3. Sizi izleyen çalışma ekibi ile güncel takip yöntemini bir kez daha görüşün. Özellikle bu gibi hallerde, ilaç uygulanması gerekmediği ve önemli yan etkiler görülmediği sürece, uzaktan (veya telefonla) takip edilmeniz önerilmektedir.
4. Yakın zamanda bir gen tedavisi ilacını alan hastaların (ilaç uygulanmasını izleyen 12 ay içinde) yapmaları gereken karaciğer fonksiyon testlerini, gerek güvenlik ve gerekse etkinlik değerlendirmeleri için yapmaları gereklidir.
5. Klinik çalışmalarda olup çalışma ilacını kullanıyorsanız, sizi izleyen çalışma ekibinden bir öneri gelmediği sürece tedaviyi bırakmayın veya ilacınızı değiştirmeyin.

Yakın zamanda yeni bir çalışmaya katılımı planlanan hastalar için:
1. Sizi izleyen çalışma ekibiyle görüşüp çalışmaya girişinizin ertelenmesini talep edin.
2. Aslında birçok tedavi merkezi ve klinik, güncel salgınla mücadele etmek için ellerindeki tıbbi kaynakları daha etkili olarak kullanmak amacıyla, klinik çalışmaların başlatılmasını durdurmuştur.

Hemofililerin Koronavirüs Hastalığına (CoViD-19) neden olan etken virüsle (SARS-CoV-2) karşılaşmalarını azaltmak için alınması gereken ek önlemler:
1. Ek sağlık sorunları (kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, obezite, diyabet, yaşlılık, HIV pozitifliği gibi) olan tüm hastaların ve steroid (kortizon) veya diğer bağışıklık sistemini zayıflatan ilaçları kullananların CoViD-19'lu kişilerle karşılaşmalarını azaltmak için alınan tüm önlemlere tam olarak uyulmalıdır.
2. Hasta olma riski düşük olduğu varsayılan kişiler ve çocuklar da dahil olmak üzere tüm bireylerin hastalardan veya virüsle bulaşmış ancak henüz şikayeti olmayan kişilerden uzak kalmaları enfeksiyonun önlemesi için en önemli tedbirdir. Zorunlu haller dışında evden çıkmamak ve sosyal mesafeyi korumak bunu sağlayacak en önemli yöntemdir.
3. Hastanelerde, muayenehanelerde veya diğer sağlık merkezlerinde çalışan uzmanları ziyaret etme ihtiyacını en aza indirin. Acil olmayan tedavilerinizi ve planlanmış ancak çok öncelikli olmayan ameliyatlarınızı erteleyin.
4. Kanama bozukluğu olan kişiler, ateşlendikleri takdirde güvenli olarak Parasetamol (Asetaminofen) kullanabilirler. Bu ilaçlar, koronavirüs ile mücadele için gereken inflamatuvar yanıtı baskılayarak, ateşi düşürürler. 
5. Parasetamol (asetaminofen) dozu günlük; 60mg/kg veya 3 gramdan fazla olmamalıdır. Çünkü bunu aşan dozlar karaciğer hasarına neden olabilir.
6.Daha çok trombositlerden kaynaklanan kanama bozukluğu olan hastaların İbuprofen ve diğer steroid olmayan (non-steroid) anti inflamatuar ilaçları kullanmaları önerilmemektedir. Özellikle ibuprofen'in CoViD-19'u daha da kötüleştirdiği ve SARS-CoV-2’nin giriş reseptörü anjiyotensin converting enzim 2’nin (ACE.2) etkisinin artmasına bağlı olarak enfeksiyon riskini artırdığı düşünülmektedir. Ancak, bunu destekleyen bilimsel kanıtlar henüz sınırlıdır.
7. Unutmayın;
   a. Sık sık sabunla ellerinizi yıkamak,
   b. Temiz olmayan ellerle kendinizin veya başkalarının yüzüne dokunmamak,
   c. Etrafa damlacık saçacak şekilde öksürmemek,
  d. Diğer kişilerle ilişkilerde arada en az 3 adım (2 metre) sosyal mesafe bırakmak gibi hijyenik önlemler korona virüs bulaşmasını önlemede kilit rol oynamaktadır.

Koronavirüs hastalığı (CoViD-19) olan, kalıtsal kanama bozukluğu hastasının hastaneye kabulü durumunda alınması gereken özel önlemler:
1. Hastanın kabul edildiği hastane ile takibini yapan hematoloji uzmanının irtibat halinde olması,
2. Faktör tedavisi ve güvenli damar yolunun açılması,
3. Hasta, şayet Emisizumab kullanıyorsa; yattığı hastanedeki sağlık ekibinin bu konuda bilgilendirilmesi şarttır. (Özellikle emisizumab hakkında yeterli bilgi ve tecrübesi olmayan sağlık çalışanlarının hemostaz testlerini alırken ve yorumlarken yanlışlık yapabilecekleri unutulmamalıdır)
4. Hasta, şayet klinik araştırma amacıyla faktör dışı kanama önleyici ilaçları (Fitusiran, Anti-TFPI gibi) kullanıyorsa; bunların tromboz veya diğer pıhtılaşma sistemi bozukluklarına yol açabilme riski taşıyabileceğini, ayrıca yakın zamanda klinik çalışma amacıyla gen tedavisi almışsa bunları hastanedeki hekimlere bildirmelidir. Bunun yanı sıra klinik çalışmaya dahil olduğunuz merkezi ve oradaki sorumlu hematoloji uzmanınızı muhakkak arayın.
5. Koronavirüs Hastalığı (CoViD-19) görülen hastalarda etken virüsün (SARS-CoV-2) neden olduğu ciddi hasarlar nedeniyle akciğer içine kanamalar olabilir. Hastalığın neden olduğu şiddetli öksürük ve burun sümkürme beyin içi basıncı artırarak kanamaya neden olabileceğinden, hastaların profilaktik faktör tedavisi ile kandaki faktör seviyelerini yüksek tutmaları klinisyenler tarafından önerilmektedir. Nitekim bunu destekleyen vaka raporları da yayınlanmıştır. 

KAYNAKLAR
1. Busch M, LM Katz, H Shan.Webinar: Update on the COVID-19 Coronavirus Outbreak: Blood Collection and Safety Implications. ISBT Education. 03/04/20. https://education.isbtweb.org/isbt/2020/covid19/289245/michael.busch.louis.m.katz.26.hua.shan.webinar.update.on.the.covid19.html?f=menu%3D8%2Abrowseby%3D8%2Asortby%3D2%2Alabel%3D19776. Accessed 19 March 2020.
2. Novel Coronavirus Disease (COVID-19) Resources. https://www.pptaglobal.org/23 advocacy/access-to-care/1057-covid-19. Accessed 19 March 2020.
3. New Coronavirus (SARS-CoV-2) and the Safety Margins of Plasma Protein Therapies. https://www.pptaglobal.org/media-and-information/ppta-statements/1055-2019-novel-coronavirus-2019-ncov-and-plasma-protein-therapies. Accessed 19 March 2020.
4. van Doremalen N, Bushmaker T, Morris DH, et al. Aerosol and Surface Stability of SARS-CoV-2 as Compared with SARS-CoV-1. N Engl J Med. 2020 Mar 17. DOI: 1056/NEJMc2004973.
5. FDA Guidance on Conduct of Clinical Trials of Medical Products during COVID-19 Pandemic. https://www.fda.gov/regulatory-information/search-fda-guidance-documents/fda-guidance-conduct-clinical-trials-medical-products-during-covid-19-pandemic. Accessed 19 March 2020.
6. Zhou F, T Yu, R Du. Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. The Lancet. Published online March 9, 2020. DOI: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30566-3.
7.FangL, GKarakiulakis, M Roth. Are patients with hypertension and diabetes mellitus atincreased risk for COVID-19 infection?Lancet Respir Med 2020. Published OnlineMarch 11, 2020 DOI:https://doi.org/10.1016/S2213-2600(20)30116-8
8. EMA givesadvice on the use of non-steroidal anti-inflammatoriesforCOVID-19. https://www.ema.europa.eu/en/news/ema-gives-advice-use-non-steroidal-anti- inflammatories-covid-19. Accessed 19 March 2020.
9. Voiriot G, Q Philippot, A Elabbadi , C Elbim4, Martin Chalumeau, M Fartoukh. RisksRelated to the Use of Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs in Community-AcquiredPneumonia in Adult and Pediatric Patients. J. Clin. Med. 2019, 8, 786;doi:10.3390/jcm8060786
10. LegrasA, B Giraudeau, A-P Jonville-Bera,etal.Amulticentre case-control study ofnonsteroidal anti-inflammatory drugs as arisk factor for severe sepsis and septic shock. Critical Care 2009, 13:R43 (doi:10.1186/cc7766).
11. AdamkewiczJI, DC Chen, I Paz-Priel. Effects and Interferences of Emicizumab, aHumanised Bispecific Antibody Mimicking Activated Factor VIII Cofactor Function, on Coagulation Assays. Thromb Haemost 2019; 119(07): 1084-1093. DOI: 10.1055/s-0039-1688687

İLGİLİ WEB SİTELERİ
https://www.cdc.gov Centers for Disease Control and Prevention (US)
https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 and 
https://www.who.int/health-topics/coronavirus World Health Organization
https://www.ecdc.europa.eu/en/novel-coronavirus-china EU Center forDisease Prevention and Control
https://www.nih.gov/health-information/coronavirus National Institutes of Health
https://www.worldometers.info/coronavirus/ global data
https://www.nejm.org/coronavirus New England Journal of Medicine summaries
https://www.pptaglobal.org/23-advocacy/access-to-care/1057-covid-19 Plasma protein
therapeutics association
https://www.isbtweb.org/ International Society ofBlood Transfusion

Bu Haber Hakkında Ne Söylemek İstersiniz?

UYARI: T.C. kanunlarına uymayan, konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren, inançlara saldıran, şiddete teşvik eden ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.

Video Galeri

Foto Galeri